ABD’nin İran’a yönelik olası bir askeri müdahalesiyle ilgili en belirgin sinyallerden biri İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun uçağının durumu olarak değerlendiriliyor. Nitekim İsrail’in ‘Air Force One’ı olarak anılan ‘Wing of Zion’ (Siyon Kanadı) isimli uçağın hareketleri, daha önceki gerilimlerde dikkat çekmişti.
Son olarak İran’daki rejim karşıtı gösterilerde çok sayıda kişinin hayatını kaybetmesi sonrası ABD Başkanı Donald Trump’tan gelen sert açıklamalar, olası bir müdahaleyi gündeme getirmiş, Netanyahu’nun uçağı da bu dönemde ülkeden ayrılmıştı. İran’ın olası misillemesine hedef olmamak adına uçak İsrail’den Güney Kıbrıs’a gönderilmişti. Yetkililer bunun olağan test ve bakım işlemleri için olduğunu belirtmişti.
Netanyahu’nun uçağı ABD’nin 13 Haziran’da İran nükleer tesislerini vurmasının hemen ardından da ülkeden ayrılmış ve güvenli bir bölgeye götürülmüştü. İsrail ile İran arasında Nisan 2024’te gerçekleşen karşılıklı saldırılar öncesinde de uçak İsrail’de bulunduğu Nevatim hava üssünden ayrılmıştı. Nitekim bu durum, uçağın hareketlerinin, İran’a yönelik olası bir operasyona dair ipucu olacağı yönünde bir kanıya yol açtı. Dolayısıyla, ABD’nin İran’a yönelik bir askeri müdahalesinin gündemde olduğu şu günlerde, Netanyahu’nun uçağının hareketleri dikkatle takip ediliyor.
İstanbul’a geliyorlar
ABD’nin İran’a yönelik olası bir askeri müdahalesiyle ilgili bekleyiş sürerken, dün Washington ve Tahran’dan gerilimi düşürmeye yönelik bir anlaşma için görüşme sinyalleri geldi. İran basınına konuşan hükümete yakın bir kaynak, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın ABD ile müzakere sürecinin başlatılması yönünde talimat verdiğini belirtti. Tasnim Haber Ajansı ise ABD ile İran arasındaki müzakerelerin, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff arasında yürütülmesinin planlandığını bildirdi. Tasnim’e konuşan kaynak, müzakerelerin yalnızca nükleer dosya ile sınırlı olacağını kaydetti. Witkoff ile Arakçi’nin cuma günü Türkiye’de bir araya gelmeleri bekleniyor.
Nitekim ABD tarafı da müzakerelere istekli. Axios’a konuşan üst düzey kaynaklar, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a saldırı sinyalleri sürerken Washington’ın Tahran’a “Müzakereye açığız” mesajını ilettiğini söyledi. Türkiye, Mısır ve Katar’ın Witkoff-Arakçi görüşmesi için çaba gösterdiği ifade edildi.
‘Altyapısını vuracak’
Beyaz Saray yetkilileri, Trump’ın İran’a yönelik bir saldırı konusunda henüz nihai bir karar vermediğini ve diplomatik bir çözüme açık olmaya devam ettiğini söylüyor. ABD’li yetkililere göre Trump’ın müzakerelere ilişkin son açıklamaları bir “blöf”değil, ancak ABD, İran dini lideri Ali Hamaney’in diplomatlarına ABD açısından kabul edilebilir bir anlaşma yapma yetkisi verip vermeyeceğini bilmiyor. Nitekim Hamaney önceki gün yaptığı açıklamada, olası bir saldırının “bölgesel savaşa” yol açacağını söylemişti. Trump ise Hamaney’in uyarısına atıfla, “Umarım bir anlaşma yaparız. Eğer yapamazsak, kimin haklı olduğunu görürüz” dedi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile müzakerelere ilişkin yaptığı açıklamada, “Çeşitli mesajlar karşılıklı olarak iletildi. Umudumuz, bu sürecin ilerleyen aşamalarda sonuca ulaşmasıdır” dedi. Dün İsrail basınında çıkan haberlere göre ise ABD, İran’ın altyapısına yönelik güçlü bir saldırı yapmaya hazırlanıyor.
İran ve ABD bugüne kadar beş tur dolaylı nükleer müzakere gerçekleştirdi. Tahran-Washington görüşmelerinin geçen haziran ayındaki altıncı turu nükleer görüşmelerinin hemen öncesinde 12 Gün Savaşı çıkmıştı.
Savaş odası var
İsrail Hava Kuvvetleri’ne ait olan ‘Siyon Kanadı’ geniş gövdeli bir Boeing 767-338ER. Uçak 2016 yılında satın alındı ve yaklaşık 200 milyon dolarlık bir harcamayla başkanlık uçağına çevrildi. Uçağın mevcut başbakanın kullanımı için özel ofis, yatak odası, toplantı odası ve savaş odası gibi bölümleri var. Bununla birlikte Netanyahu’nun son başbakanlık döneminden önce bu koltukta oturan Naftali Bennett ve Yair Lapid gibi isimler bu uçağı kullanmayı reddetti. Zira uçağın yüksek maliyeti İsrail içinde tepkilere neden olmuştu.
O eylemci ‘bırakıldı’
İdam edileceği öne sürülen İranlı genç protestocu İrfan Sultani’nin kefaletle serbest bırakıldığı ifade ediliyor. Sultani’nin avukatı, AFP haber ajansına yaptığı açıklamada, müvekkilinin Cumartesi günü kefaletle serbest bırakıldığını ve “cep telefonu da dahil olmak üzere tüm eşyalarını geri aldığını” söyledi.
