İran’da, suikast sonucu öldürülen dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in yerine geçen isim belli oldu. Uzmanlar Meclisi tarafından seçilen yeni dini liderin Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney olduğu açıklandı. Uzmanlar Meclisi Gilan Vilayeti Üyesi Seyyid Ali Hüseyni Eşkevari, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “Mücteba Hamaney’i yeni lider olarak seçtiklerini” belirterek, “İnşallah Hamaney ismi İran’ın yeni lideri olarak devam edecek” dedi. Öte yandan Uzmanlar Meclisi Başkan Yardımcısı Ayetullah Hüseyni Buşehri ise yeni liderin yakın zamanda tanıtılacağını belirtti. İran Anayasası’na göre 88 üyeden oluşan Uzmanlar Meclisi, ülkenin dini liderini seçme yetkisine sahip. İran’ı 37 yıl yöneten Ayetullah Ali Hamaney, 28 Şubat’ta Tahran’a düzenlenen ABDİsrail saldırısında hayatını kaybetmişti.
Etkili bir figür
Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney, babasının yerine geçebilecek isimler arasında yer alıyordu. 56 yaşındaki oğul Hamaney, bugüne dek hiçbir seçimde aday olmadı ve halk oylamasına girmedi. Ancak uzun yıllardır İran’daki siyasi ve güvenlik elitleri arasında etkili bir figür olarak biliniyor. Hamaney, liseyi bitirdikten sonra İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı gönüllülerden oluşan Habib Taburu’na katıldı, 1980- 1988 yılları İran-Irak savaşının son döneminde görev aldı. Mücteba’nın bu savaşa katılmasının, İran’ın güvenlik yapısında içinde kalıcı bağlar kurmasına katkı sağladığı tahmin ediliyor. Hamaney, Kum kentinde dini eğitim alıp, babasının aracılığıyla ülkenin dini liderleriyle bağlantılar kurdu. Ayetullah veya Mücahit ünvanlarına sahip olmadığına dikkat çekiliyor. Mücteba Hamaney, kamuoyunda çok öne çıkmadan, dini lider Ali Hamaney’in ofisinde perde arkasında faaliyetler yürüttü. Uzmanlara göre, Hamaney’in dini liderliğe yükselmesi, İran yönetiminde sert ve muhafazakâr kanadın etkisini koruduğunu gösterebilir. Bu da, İran’ın kısa vadede Batı ile müzakere veya yeni bir anlaşma yapmasını zorlaştırabilir.
Yaralı mı?
Öte yandan Suudi Arabistan merkezli “Al Hadath” televizyonu, İran’ın ölen dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’in bir saldırıda yaralanmış olabileceğini ileri sürdü.
İsrail’den Uzmanlar Meclisi’ne tehdit
İsrail ordusu, Ali Hamaney’in yerine geçecek ismi belirleme sürecine katılacak Uzmanlar Meclisi üyelerini hedef alabileceği uyarısında bulundu. İsrail ordusu, sosyal medya platformu “X” üzerinden Farsça yaptığı paylaşımda, “Halef seçimi toplantısına katılmayı planlayan herkesi uyarıyoruz. Sizi de hedef almaktan çekinmeyiz. Bu bir uyarıdır” dedi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise, İran’daki mevcut siyasi düzeni sarsacak sürprizleri olduğunu ve İran halkının geleceğini belirlemesine olanak sağlayacak koşullar yarattıklarını söyledi. Netanyahu, ayrıca İranlı güvenlik güçlerine seslenerek, silahlarını bırakanların zarar görmeyeceğini öne sürdü.
SAVAŞ NOTLARI
İSRAİL: Ordu, dün yaptığı açıklamada, Tahran’da İran Devrim Muhafızları’na ait olduğunu belirttiği “uzay gücü karargâhını” vurduğunu duyurdu. Açıklamada, “Saldırılar kapsamında İsrail Savunma Kuvvetleri, İran’daki terör rejiminin Devrim Muhafızları’na bağlı Uzay Gücü karargâhını hedef aldı ve etkisiz hale getirdi” denildi. Söz konusu karargâhın, İran Uzay Ajansı için bir iletişim ve araştırma merkezi olarak hizmet verdiği belirtildi.
- İran, İsrail’i de hedef aldı. İsrail sivil savunma ekipleri, öğleden sonra İran’dan fırlatılan füzeler nedeniyle üç kişinin yaralandığını açıkladı.
- İsrail ordusu, Lübnan’ın güneyinde Hizbullah saldırısı sonucu iki askerin öldüğünü duyurdu. Bu İsrail’in, İran savaşıyla Hizbullah’la çatışmaların yeniden başlamasından bu yana Lübnan’da verdiği ilk kayıp.
SUUDİ ARABİSTAN: İran’a yönelik diplomatik uyarıda bulunarak, krallığın enerji tesislerine ve topraklarına yönelik saldırıların devam etmesi durumunda misilleme yapacağını ve ABD güçlerine üslerini kullanma izni vereceğini bildirdi. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan’ın, İranlı mevkidaşı Abbas Erakçi ile yaptığı görüşmede Suudi pozisyonunu açıkça ortaya koyduğu ifade edildi.
İRAN: Aralarında diplomatların da bulunduğu 100’den fazla İranlının gece saatlerinde Rusya’ya ait bir uçakla Lübnan’ın başkenti Beyrut’tan tahliye edildiği belirtildi. AFP ajansına konuşan Lübnanlı bir yetkili, “Aralarında diplomat ve elçilik çalışanlarının da bulunduğu toplam 117 İranlı, Cumartesi’yi Pazar’a bağlayan gece Beyrut’tan havalanan bir Rus uçağıyla tahliye edildi” dedi.
ÇOCUKLAR: İran Sağlık Bakanlığı, ABD-İsrail saldırılarında 200 çocuğun ve yaklaşık 200 kadının öldüğünü açıkladı. Bakanlık sözcüsü, kadın ve çocuklarla birlikte kurbanların sayısının 1.200’ü aştığını, aynı dönemde yaklaşık 400’ü kadın olmak üzere binden fazla kişinin de yaralandığını belirtti.
Lübnan Sağlık Bakanlığı da, İsrail ve Hizbullah arasında geçen hafta başlayan çatışmalarda şimdiye kadar 83’ü çocuk 394 kişinin öldürüldüğünü açıkladı.
Orta Doğu’da harita değişebilir
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırılar sona erdiğinde Orta Doğu’da haritanın değişebileceğini savundu, operasyona destek vermeyen İngiltere’ye yüklendi.
Trump’tan yeni lidere tehdit
Başkanlık uçağı “Air Force One”da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, “İran’a yönelik saldırılar bittikten sonra İran haritasının aynı kalacağını düşünüyor musunuz?” sorusuna, “Bunu söyleyemem ama muhtemelen hayır” yanıtını verdi. Trump, “Donanmalarını, 44 gemilerini yok ettik. Hava kuvvetlerini, her bir uçağı yok ettik. Füzelerinin çoğunu yok ettik. Görüyorsunuz, artık pek füze gelmiyor. Füzeleri ürettikleri üretim alanlarını da çok sert bir şekilde vurduk” dedi. Trump, kendisinin onayı alınmadan İran’da seçilecek yeni liderin “uzun süre görevde kalamayacağını” da savundu. Trump, İran’ın büyük kayıplar vererek “teslim olma” sürecine girdiğini de iddia etti. ABD’nin, saldırıların ilk günü İran’daki bir kız ilkokulunu bombalayıp bombalamadığı sorulduğunda ise Trump, “Bunun İran tarafından yapıldığını düşünüyoruz… Bildiğiniz gibi mühimmatları konusunda çok isabetsizler. Hiçbir isabet yetenekleri yok. İran yaptı” ifadelerini kullandı.
İngiltere’ye kızdı
ABD Başkanı, İngiltere’nin Orta Doğu’ya 2 uçak gemisi göndermeyi düşündüğünü, ancak artık buna ihtiyaçlarının olmadığını da bildirdi. Trump, sosyal medyasından, İngiltere’yi “ABD’nin bir zamanlar belki de en büyük müttefiki” diye niteledi, “Çoktan kazandığımız savaşlara katılan insanlara ihtiyacımız yok” dedi.
Uranyum için özel kuvvetler iddiası
ABD ve İsrail’in, İran’daki zenginleştirilmiş uranyum stokuna el koymak için özel kuvvetler konuşlandırma ihtimalini görüştüğü öne sürüldü. “Axios” internet sitesinin haberinde, “İran ordusunun artık ciddi bir savunma ortaya koyamayacağının” değerlendirildiği, özel kuvvetler gönderme ihtimalinin daha ileri bir aşamada düşünüldüğü belirtildi. En son 10 Haziran’da görülen İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 400 kg’dan fazla uranyum stoğunun akıbeti belirsiz. Trump ise, “Bunu henüz konuşmadık. Belki bir noktada konuşuruz. Bu harika bir şey olurdu. Şu an onları sadece yok ediyoruz. Henüz bu işin (uranyumun) peşine düşmedik ama ileride yapabileceğimiz bir şey. Şu an yapmayız” dedi.