ABD ve İran heyetleri, dünyanın endişe ve umutla izlediği barış görüşmeleri için tam anlamıyla bir kaleye dönüştürülen İslamabad’da buluştu. ABD-İran görüşmeleri başladı.

Günler boyunca sürmesi beklenen görüşmelerde  ABD adına müzakereleri yönetecek Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran adına görüşmeleri yönetecek Parlamento Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, şehre indi.

Pakistan’ın başarılı diplomatik çabaları üzerine dolaylı yoldan başlayan görüşmeler, yüz yüze üçlü görüşmeler formatına alındı. ABD ve İran heyetleri ilk kez yüz yüze barış görüşmelerine katıldı.

İran Devlet Televizyonu muhabirinin aktardığına göre, İranlı bir uzmanlar heyeti İslamabad’daki görüşmelere katıldı. Görüşmelerde konuşulan maddelerinm detayları uzmanlarla görüşüldü.

BEYAZ SARAY’DAN AÇIKLAMA

Beyaz Saray tarafından basına yapılan açıklamada, “Kıdemli bir Beyaz Saray yetkilisine göre, ABD, Pakistan ve İran bugün yüz yüze üçlü bir görüşme gerçekleştiriyor.” ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, ABD heyetinde Başkan Yardımcısı JD Vance’in yanı sıra ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Vance’in ulusal güvenlik danışmanı Andy Baker, Asya işlerinden sorumlu özel danışmanı Michael Vance ile çeşitli uzmanların da görüşmelere katıldığı belirtildi.

ABD basınında yer alan haberlerde, Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin, 1979’daki İran İslam Devrimi’nden bu yana ABD ile İran arasında yapılan en üst düzey yüz yüze temas olduğu ifade edildi.

ABD HEYETİNE VANCE, İRAN HEYETİNE KALİBAF BAŞKANLIK ETTİ

İslamabad Görüşmeleri olarak adlandırılan görüşmelerde, İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık etti.

Görüşmelere İran’dan Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Savunma Konseyi Genel Sekreteri Ali Ekber Ahmediyan ve Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti ile birlikte kalabalık bir heyet katıldı.

ABD tarafına ise Başkan Yardımcısı Vance başkanlık ediyor. ABD heyetinde Trump’ın damadı Kushner ve Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Witkoff da yer aldı.

Arabulucu Pakistan tarafında da Başbakan Şahbaz Şerif, Dışişleri Bakanı İshak Dar ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Asım Münir görüşmelere katıldı.

Müzakereler öncesi hem İran heyeti hem de Amerikan heyeti Pakistan Başbakanı Şerif ile ayrı ayrı görüşmelerde bulundu.

GÖRÜŞMELER SONA ERDİ

İran medyasından yapılan açıklamaya göre görüşmeler sona erdi. Tarafların yazılı metin üzerinde görüş alışverişinde bulunduğu belirtildi. İran devlet televizyonu, ABD’nin aşır taleplerde bulunduğunu belirtti. Hürmüz Boğazı’nın anlaşmazlık çıkaran konuların başında geldiği belirtildi.

BİR SONRAKİ TUR

İRAN DEVLET BASINI: ‘ABD 2 ŞARTIMIZI KABUL ETTİ

İran Devlet Basını IRIB’e göre ABD, İran’ın görüşmeler için 2 ön şartı olan Lübnan ve İsrail arasında ateşkes sağlanmasını ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını kabul etti.

Reuters geçtiğmiz saatlerde İranlı kaynaklara dayandırdığı haberinde  dondurulmuş varlıkların serbest bırakılacağını duyurmuş ancak Beyaz Saray kaynakları bu iddiayı yalanlamıştı.

Beyaz Saray henüz resmi bir açıklama yapmadı.

İRAN KIRMIZI ÇİZGİYİ ÇEKTİ

İran, ‘kırmızı çizgilerini’ ABD heyetine aktardı. İran’ın donmuş varlıkların bırakılması ve Lübnan’da ateşkes yapılması şartı gerçekleştirilmezse görüşmeler hızla sona erebilir.

İran bunun yanında Hürmüz Boğazı’nda İran hakimiyetinin garanti altına alınması ve savaş tazminatının yanında yaptırımların da kaldırılmasını da şart koştu.

Bu esnada İranlı heyet arabulucularla dünden beri iki ayrı kez görüştü. İranlı müzakere heyetinden ilk kare paylaşıldı.

Eğer bu görüşmeler başarılı olursa, dünyayı sarsan petrol fiyatlarının durulmasıyla yaşanması beklenen ekonomik krizin önüne geçilebilir.

Ancak başarısızlık durumunda 2 hafta ateşkes ilan edilen savaşın kaldığı yerden devam etmesi, çok daha ağır çatışmaların yaşanması bekleniyor. 

SON ŞARTLAR KONUŞULDU

İran ve ABD heyetleri Pakistanlı arabuluculurla görüşerek şartlarını bir kere daha yineledi.

ABD tarafı nükleer programın tamamen durdurulması veya kısıtlamasını talep ediyor. Bunun yanında Hürmüz Boğazı’nın açılması da en önemli şartlar arasında.

Baş müzakereci Vance, Cuma günü İslamabad’a giden uçağa binerken gazetecilere kısa bir açıklama yaptı; ertesi gün burada İran ile görüşmeler yapılması planlanıyordu.

“Müzakereleri sabırsızlıkla bekliyoruz. Bence olumlu geçecek. Tabii ki göreceğiz,” dedi. Vance, Başkan Donald Trump’ın kendisine toplantı için “oldukça net talimatlar” verdiğini de sözlerine ekledi.

Vance, “İranlılar iyi niyetle müzakere etmeye istekliyse, biz de kesinlikle onlara el uzatmaya hazırız, bu bir gerçek. Eğer bizimle oyun oynamaya çalışırlarsa, müzakere ekibinin o kadar da anlayışlı olmadığını görecekler” dedi.

İran ise İslamabad’da yürütülen bu hayati önem taşıyan müzakerelerin sonucunun tamamen ABD’nin önceliklerine bağlı olduğunu söyledi.

Muhammed Rıza Arif, X’te yaptığı paylaşımda, ABD temsilcilerinin “Önce Amerika” çıkarlarına odaklanmaları halinde karşılıklı yarar sağlayan bir anlaşmanın olası olduğunu belirtti.
Aref, “Önce İsrail” gündemine yönelme konusunda uyarıda bulundu.

Arif, bunun “anlaşma yok” sonucunu doğuracağını ve İran’ın “kaçınılmaz olarak savunmasını eskisinden daha da şiddetli bir şekilde sürdüreceğini” söyledi.

Arif, bu senaryonun dünyaya “daha büyük maliyetler” getireceği konusunda uyarıda bulundu. Bu esnada İran heyeti de görüşmelerden önce son toplantılarını yaptı.

İran hükümet sözcüsü FatımaMohajerani, İran’ın “tetik parmağı tetikte” olarak müzakere edeceğini söyledi ve “iran ne haklarından vazgeçecek ne de geri adım atacaktır” diye ekledi.

İRAN DIŞİŞLER SÖZCÜSÜNDEN AÇIKLAMA

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsrail Bekayi ABD ile yapılan görüşmeler hakkında yorum yaptı, İran’ın taleplerinin karşılanmadığını vurguladı.

Bekayinin açıklaması aşağıdaki gibidir:

Ulaşılan anlaşmanın temelini ateşkes oluşturuyordu — Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın durdurulması, ateşkesin bir parçasıydı.

Bu sadece bizim söylediğimiz veya iddia ettiğimiz bir şey değil; Pakistanlı arabulucu da bunun bizim talebimiz olduğunu vurguladı.

Geçtiğimiz birkaç gün içinde bu konu çok net bir şekilde gündeme getirildi ve dün devreye girdiğimizden beri İslamabad ile Beyrut arasındaki iletişim kesintisiz devam ediyor.

Tüm cephelerde ateşkes taahhütlerinin yerine getirilmesini sağlamak için Lübnan’daki ilgili taraflarla temas halindeyiz.

ABD YIĞILMA YAPIYOR

İran tarafının müzakereler konusundaki temkinli tavrı görüşmelerin başlamadan biteceği korkusuna neden oldu, ancak İran tarafı dün gece iniş yaparak dünyayı rahatlattı.

Nitekim İran tarafının endişeleri haklı olabilir. ABD basını The Wall Street Journal’a göre ABD güçleri görüşmeler daha başlamadan daha fazla piyade ve uçak gücünü Orta Doğu’ya yönlendirdi.

ABD’nin bölgeye gönderdiği 3. uçak gemisi George H.W. Bush ve 2 bin kişilik 11. Deniz Piyadesi Keşif Birliği Orta Doğu’ya yol alıyor.

İran tarafı ise daha temkin olduğunu vurguladı. Pakistan’a varan Galibaf “Eğer müzakereleri boş bir gösteri ya da aldatmaca olarak kullanmayı planlıyorlarsa, bizler Tanrı’ya olan inancımız ve ulusumuzun gücüne güvenerek haklarımızı korumaya hazırız” diye konuştu.

The Wall Street Journal’ın haberine göre İran, binlerce füzeyi cephaneliğinde bekletiyor. Eğer savaş bir daha başlarsa, yaşanacak muharabeler çok daha şiddetli olabilir.

İRAN ‘KAYIP YOLCULARLA’ YOLA ÇIKTI

JD Vance’ın hükümet uçağı Air Force 2’de Özel Temsilci Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner yer aldı. Ancak İran uçağında sadece İranlı lider ve siyasetçiler yoktu.

İran’ı taşıyan yolcu uçağından paylaşılan kareler, İran’ın savaşa olan bakışını gözler önüne serdi.

Galibaf tarafından X üzerinden paylaşılan görüntüde 2 Mart günü ABD’nin İran’ın Minab kentindeki bir kız okuluna fırlattığı ve neredeyse tamamı çocuk 168 kişinin ölümüne sebep olan bombardıman anıldı.

Görüntüde ise, ölen 168 çocuktan 4’ünün çantası ve fotoğraflar, beyaz bir gül ile birlikte İran heyetini taşıyan koltuklara oturtuldu. Galibaf, paylaşımında “Bu uçuşta birlikte Minab’da ölen 168 çocuğu taşıyoruz” dedi.

UNİFORMA DETAYI

İran heyeti dün gece Pakistan’a iniş yaptı. Pakistan jetleri ile korunan ve İslamabad’a ayak bastıkları anda orduyu alarma geçiren heyet, Pakistan Savunma Bakanı Asım Munir tarafından askeri üniforma ile karşılandı.

Geçtiğimiz saatlerde İslamabad’a varan ABD heyeti ise çok daha rahat bir şekilde karşılandı. Savunma Bakanı Munir, Başkan Yardımcısı Vance’ı takım elbise ile karşıladı.

İran heyetinin sürekli suikast tehdidi altında olması gerilimi bir hayli arttırdı. Pakistan, heyetleri korumak için sokaklara 10 bin asker indirdi. Şehre hava savunma bataryaları yerleştirildi.

Arabuluculuk görevini Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif bizzat üslendi. Pakistan’daki görüşmelerin birkaç gün boyunca devam etmesi bekleniyor.

Görüşmeler için İslamabad’daki Serena Oteli boşaltıldı.İslamabad olası bir krize karşı şehri bir kaleye dönüştürdü.

Ancak Pakistanlı bir güvenlik yetkilisi “barışı sağlamanın İran ve ABD’nin elinde olduğunu” belirtti.

İRAN’IN ŞARTLARI KARŞILANDI MI?

İran görüşmelere katılmak için önemli bir şartın altını çizmişti: İsrail’in Lübnan’da sürdürdüğü kara harekatını durdurması gerekiyordu. İran heyeti, Lübnan’da savaş devam ederek görüşmelere katılmayacağını duyurmuştu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump’ın baskısıyla Lübnan’a olan saldırıları azaltmayı ve Lübnan ile müzakere masasına oturmayı kabul etmişti. Lübnan-İsrail görüşmeleri ABD’de gelecek Salı günü yapılacak.

İsrail ise önümüzdeki hafta Washington’da Lübnanlı diplomatlarla yapılacak görüşmelerde Hizbullah ile ateşkes konusunu masaya yatırmayacağını açıkladı, ateşkesi reddetti.

ABD’nin ise ateşkesi sadece Beyrut için geçerli tutmak ve savaşın Lübnan’ın güneyinde bulunan, Hizbullah’ın güçlü olduğu bölgelerde devam etmesini istiyor.

Yerel kaynaklara göre Lübnan’a yapılan saldırılar büyük oranda azaldı ancak sona ermedi. Hizbullah ve İsrail karşılıklı çatışmalara devam etti. Ancak müzakere ve çatışmalarda azalma İran’ın Pakistan’a varması için yeterli oldu.

İran, 2 maddelik şartlarını da Pakistanlı arabuluculara hatırlattı. Ülkenin dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması  müzakerelerin başlaması için ön koşullar arasındaydı.

Bu şartların karşılanmadığını dile getiren İran tarafı karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nı kapalı tuttuklarını belirtti.

Bazı İranlı kaynaklar ABD’nin 6 milyar dolar değerinde İran varlığının dondurulmasının kaldırıldığını öne sürdü. Reuters bu haberi destekledi ancak Beyaz Saray’dan yalanlama geldi. 

İran basını ‘Nur Haber Ajansı’ ise İran heyeti ise İslamabad’da Pakistan başbakanı ve meclis başkanıyla kapalı kapılar ardında görüşmeler gerçekleştirerek, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve Lübnan’da “gerçek ve somut” bir ateşkesin sağlanması konularını vurguladı. 

ABD’li yetkililerin varlıkların serbest bırakılması konusunda prensipte anlaşmaya vardıkları bildiriliyor, ancak henüz resmi bir onay gelmedi.