AFAD’ın son dakika verilerine göre Malatya’da 5.6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Çevre illerde de hissedilen deprem vatandaşlarda paniğe neden olurken, Deprem Uzmanı Prof. Dr. Süleyman Pampal’dan dikkat çeken değerlendirmeler geldi. Pampal, bölgede devam eden sismik hareketliliğin büyük fayların enerji boşaltma sürecinin bir parçası olduğunu söyledi.

ÇARDAK FAYI VE MALATYA FAYI İÇİN KRİTİK UYARI

Prof. Dr. Süleyman Pampal, Malatya çevresinde yaşanan depremlerin tesadüfi olmadığını belirterek, özellikle 6 Şubat 2023’te meydana gelen büyük Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından bölgede ciddi bir fay hareketliliğinin sürdüğünü ifade etti. Uzman isim, 7.6 büyüklüğündeki depremi üreten Çardak Fayı’nın kuzeydoğu ucunda enerji transferinin sürdüğünü vurgulayarak, bölgedeki tali fayların kırılmaya devam ettiğini söyledi.

“BU DEPREM, 6 ŞUBAT DEPREMLERİNİN DEVAMI NİTELİĞİNDE”

Prof. Dr. Süleyman Pampal’ın açıklamaları şöyle;

“Bu bölge ve 6 Şubat 2023 depreminin 7.6’lık depremini üreten Çardak Fayı’nın da kuzey uç kısmı o bakımdan devam eden aktivitenin bir yansıması olarak değerlendirmek daha doğru olur. Zaten o bölgede yani Malatya civarında, Yeşilyurt’ta, Battalgazi civarında, Kale’de oralarda bu büyüklüklere yakın artçılar diyebileceğimiz aktiviteyi sürekli kaydediyoruz. Yani mevcut fay hareketliliğinin devamı diyoruz biz bu depreme de. 6 Şubat depremini üreten Çardak Fayı biliyorsunuz o bölgeden, şu anda deprem olan yerin bulunduğu bölgeden başlar, güneye doğru, güneybatıya doğru bir yay çizerek Nurhak, Ekinözü, Göksun, Saimbeyli’ye doğru devam eder ve burada 7.6’lık depremden sonra 6.5’a ulaşan, özellikle Göksun civarında, Göksun’un batısında ve Malatya işte bu bölgede 5-5.5 olan çok sayıda artçı aktivite kaydedildi. Bunu da yani hem Sivrice-Pütürge depremini üreten kırığın çevresi hem de 6 Şubat depreminin kuzey uç kısmında yer alan tali fayların kırılmasıyla ilgili bir deprem olarak değerlendirmek mümkün.

“KIRILMAMIŞ 7’LİK FAY VAR”

Malatya oldukça hassas bir bölge. Çünkü hemen Malatya’nın yakın batısında Malatya Fayı var. Bu 7.6’lık Çardak Fayı ile kesişen, kuzeye doğru uzanan aktif bir fay. Akçadağ bölgesinde. Hemen onun devamı niteliğinde Ovacık Fayı var. Tunceli’den Erzincan yönüne doğru uzanan, o da aktif bir fay. Ve şu anda Erzincan-Karlıova arasında Kuzey Anadolu Fayı’nın doğu uç kısmında sismik boşluk pozisyonunda kırılmamış 7’lik fay var.

Bunlar zaten 7 ve üzeri deprem üretme potansiyeline sahip. Üstelik sismik boşluk kırıldı kırılacak aşamasında bulunan faylar olduğu için ve bu bölgede yani Malatya civarında da dediğim bu faylara, deprem kaynaklarına yakın olduğu için Malatya hassas bir bölge.

“7’NİN ÜZERİNDE DEPREM ÜRETECEK FAYLAR VAR”

Ama asıl bu faaliyetin nedeni, 2023 6 Şubat 7.6’lık depremin zaten üreticisi olan Çardak Fayı’nın kuzeydoğu uç kısmı olması. Oralara zaten malum depremde kırılan fayın uç kesimine transfer maksimum düzeyde olur ve oralar kırılmaya en yatkın, hassas bölgeler olarak bir sonraki depremleri üretecek bölgeler olarak önümüzde durur. Bu da öyle değerlendirilmesi gereken yani bölge hassas, bölgede sismik aktivite devam ediyor, bölgede 7’nin üzerinde deprem üretecek 7 fay var, Ovacık Fayı var, Malatya Fayı var. Bunlar öyle çok çok uzak değil. Yani 50-100 kilometreyi bile bulmayan mesafelerde ve kırılmak için enerjisini biriktirmiş faylar olduğu için maalesef oralardaki bu türden depremler bizi bir miktar kaygılandırıyor.

“150 BİNİ AŞAN ARTÇI AKTİVİTE VAR”

Yani 7.8 ve 7.6’lık iki deprem, sonra 20 Şubat’ta Antakya Fayı da kırıldı, 6.5’luk üçüncü deprem 6-7’ye ulaşmış 6.5-6.7 büyüklüğündeki artçılar ve 150 bini geçmiş olan artçı aktivite söz konusu. 6 Şubat’tan itibaren muazzam bir deprem bu. Türkiye şartlarında da dünya şartlarında da çok büyük, çok yıkıcı iki depremin aynı gün olması ve bunların çevresinde de gene dünya ölçeğinde hatır sayılır Kuzey Anadolu Fayı gibi, Doğu Anadolu Fayı gibi, Ölü Deniz Fayı gibi faylar bulunuyor. Bunlar da tarihsel dönemde çok yıkıcı depremler üretmişler, aletsel dönemde de öyle.

“İSTANBUL’U ETKİLEYECEK 7’LİK FAY SIRADA”

Yani Kuzey Anadolu Fayı son 150 yıl içinde 20’nin üzerinde 7’nin üzerinde deprem üretti. Şu anda işte bir Orta Marmara bir de 7’lik fay kaldı. Onlar da kırılırsa Kuzey Anadolu Fayı’nın Türkiye sınırları içinde kırılmadık hiçbir yeri kalmayacak. 7’lik fay şu anda sırada bekliyor. İstanbul’u etkileyecek Orta Marmara ile birlikte. Ama bölgede yeni yeni de enerjiler boşalacak. 

 “TÜRKİYE’DE DEPREM BİTTİ DENİLECEK YER YOK”

Dediğim gibi 250 yıldır, 300 yıldır enerji biriktirmiş, yedinin üzerinde depremleri çekecek faylar var. Onlar da büyük bir enerji boşalttıktan sonra çevrede gene artçı sayılabilecek enerji boşaltacak kırıklar faaliyete geçecek. Yani Türkiye böyle bir yer. Türkiye’de yani enerji boşaldı, bu iş bitti, tamam artık rahat edin, 50 yıl 100 yıl burada deprem olmaz denecek yer yok. Hemen yakın çevresinde çok sayıda benzer büyüklükte deprem üretecek faylar var. Türkiye’nin her yeri örümcek ağı gibi aktif faylar tarafından kırılmış, geçilmiş durumdadır. Ve deprem gerçeği de buradan kaynaklanmaktadır.

“5 BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ DEPREMLERİN TETİKLEMESİNDEN SÖZ ETMEK DOĞRU DEĞİL”

Tetikleme diyorsanız 6 Şubat’ta gördük birinci deprem. 7.8’lik deprem ikinciyi aynı gün kırdı, Çardak Fayı’nı. Aynı fay değil ama birbiriyle bağlantısı olan, Çelikhan civarında kesişen iki fay bunlar. Daha önce 1513’te kırılmış Maraş’ı yıkan deprem ve Çardak Fayı o zaman 1544’te kırılmış. Yani 31 yıl sonra. O zaman tetikleyememiş. Çünkü birinci depremin büyüklüğü muhtemelen 6 Şubat’ta olandan bir miktar düşüktü. Yani bu derece büyük bir deprem olacak, yakınında kırılmaya yüz tutmuş, enerjisini biriktirmiş fay olacak ancak o zaman tetikleme etkisi söz konusu olur. Burada yani 5-5.5’luk depremlerin tetiklemesinden söz etmek doğru değil.

“HATAY, MALATYA VE ÇEVRESİ İÇİN RİSK DEVAM EDİYOR”

Ben geçen hafta Hatay’daydım. Bir deprem konusunda konferansım vardı. Orada da dile getirdim. Yani şimdi Hatay depreme hazırlanıyor. Yani yaraya parmak şeklinde bakmamamız lazım. Çünkü Ölü Deniz Fayı aşağı doğru kırılmaya devam edecek ve Hatay maalesef bundan sonra da çok uzak olmayan bir gelecekte benzer şekilde büyük depremler yaşayabilecektir. Aynı durum Malatya için, Elazığ için, Bingöl, Erzincan, Erzurum ve çevredeki Tunceli illeri için de söz konusu. Niye? Yani Malatya Fayı, Ovacık Fayı, Yedisu Fayı, Kuzey Anadolu Fayı’yla Doğu Anadolu Fayı’nın sağında kesiştiği kavşak bölgesi bu bölge. O bakımdan burada bundan sonra depremler 7’nin üzerinde, 7.5’i bulabilecek büyüklükte depremler maalesef ki söz konusu.

“YAPI STOKU ACİLEN GÖZDEN GEÇİRİLMELİ”

O bakımdan 6 Şubat’ın ya da Sivrice-Pötürge 2020 depremlerinin yaralarını Elazığ’da, Malatya’da, bölgede sarıyoruz ama bundan sonra gelecek büyük yıkıcı depremler için de hazırlık anlamında hasar görmemiş yapıları, tüm yapı stokunu gözden geçirip onları da bu gelecek depremlere hazırlama mecburiyetimiz var. Aksi takdirde uzak olmayan bir gelecekte gene gözyaşlarımız akmaya başlar ve yara sarma ile bu işin pansumanla tedavi edilemeyeceğini öğrenmiş oluruz. Biz ülkemizi depreme hazırlamazsak, depreme dayanıklı yapılarda yaşamazsak, bu depremler olmaya devam edeceğine göre acıları çekmeye devam edeceğiz demektir.”