ABD/İsrail – İran savaşında son gelişmeler! Anlaşma teklifi sunuldu: “Onaylanırsa Hürmüz açıklacak”.. Tahran’dan yanıt geldi
Uluslararası bir haber ajansına konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, arabulucular aracılığıyla iletilen son ateşkes önerilerine karşılık olarak Tahran’ın kendi tutum ve taleplerini belirlediğini söyledi. Sözcü, müzakerelerin “ültimatomlar ve savaş suçu işleme tehditleriyle bağdaşmadığını” vurguladı.
Sözcü İsmail Bekayi, Tahran’ın ulusal çıkarlarına dayanan bir dizi şart belirlediğini ve bunların arabulucu kanallar üzerinden iletildiğini ifade etti. Bekayi ayrıca, daha önce ABD tarafından sunulan ve 15 maddeden oluştuğu ifade edilen planın ise “aşırı” bulunduğu gerekçesiyle reddedildiğini kaydetti.
Aktarılanlara göre Tahran, savaşın tamamen sona erdirilmesi için güvence talep etti. İran, 15 maddelik teklife de benzer yanıt vermişti.
ABD, İran ve bölgesel arabulucuların kalıcı bir anlaşma için müzakerelerin yürütülmesi amacıyla 45 günlük bir ateşkese ilişkin şartları görüştüğü iddia edilmişti.
Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif Raşid el-Zeyani, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere yönelik tehditlerinin tüm dünyayı ilgilendiren bir tehdit haline geldiğini belirterek, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) bu krizi çözmek için harekete geçme çağrısında bulundu.
Bahreyn resmi ajansı BNA’ya göre Bakan Zeyani, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sonrasında Hürmüz Boğazı’nda yükselen gerilime ve BMGK’ye sunulan İran’a müdahale içeren karar tasarısına ilişkin açıklama yaptı.
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere yönelik tehditlerinin tüm dünyayı ilgilendiren bir tehdit haline geldiğini belirten Zeyani, “Küresel istikrar, gıda güvenliği ve uluslararası hukuk için gerçek bir tehdit oluşturan bu krize müdahale etme zamanı geldi.” ifadelerini kullandı.
BMGK’yi, krizin çözümü için harekete geçmeye çağıran Zeyani, Hürmüz Boğazı’nın tüm dünyaya ait uluslararası bir su yolu olduğunu, Konsey’in buna göre hareket etmesi gerektiğini vurgulayarak, Konsey’e tasarı lehine oy kullanma çağrısında bulundu.
Petrol tankeri trafiği yüzde 90’dan fazla azaldı
Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerinin trafiğinin 28 Şubat’tan bu yana yüzde 90’dan fazla azaldığına dikkati çeken Zeyani, bu durumun etkilerinin artık sadece enerji piyasaları veya deniz taşımacılığıyla sınırlı kalmadığını, küresel gıda güvenliğine de uzandığını dile getirdi.
Gübre tedarikinde ciddi eksikliklerin yaşanabileceği ve bunların sonucunda açlık tehdidinin artmasının beklendiğine işaret eden Zeyani, Birleşmiş Milletlerin (BM) uyarılarına göre mevcut durumun devam etmesi halinde 45 milyon kişinin daha akut açlıkla karşı karşıya kalabileceğine ve Arap ülkelerinde yaklaşık 4 milyon kişinin yoksulluğa sürüklenebileceğine dikkati çekti.
Yaşananlar bölgesel anlaşmazlık değil küresel bir acil durum
Bahreyn’in BMGK’ye karar tasarısı bu küresel risklerin büyüklüğü nedeniyle sunduğunu hatırlatan Zeyani, yaşananların bölgesel bir anlaşmazlık değil, kapsamlı bir müdahale gerektiren küresel bir acil durum olduğunu vurguladı.
BMGK’nin 2817 sayılı kararıyla durumunun ciddiyetini kavradığını, kabul edilen bu kararın İran’ın eylemlerinin yasa dışı olduğu ve durdurulması gerektiğine dair açık bir mesaj verdiğini söyleyen Zeyani, ancak İran’ın buna itibar etmediğini ve bu nedenle Konsey’in ek adımlar atmasının kaçınılmaz hale geldiğini savundu.
Fırsatın her geçen gün daraldığını belirterek, acil harekete geçilmesi çağrısı yapan Zeyani, “Krize karşı hareketsiz kalmak, küresel ekonominin kritik geçiş noktalarının ceza almadan tehdit edilebileceği mesajını veriyor.” ifadelerini kullandı.
Bahreyn, Körfez ülkelerindeki komşularıyla koordineli olarak hazırladığı Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması hedefiyle İran’a karşı askeri harekatın onaylanması için BMGK’ye karar tasarısı sunmuş, tasarısının 3 Nisan’da yapılacak oylanması ertelenmişti.
ABD, İran ve bölgesel arabulucuların kalıcı bir anlaşma için müzakerelerin yürütülmesi amacıyla 45 günlük bir ateşkese ilişkin şartları görüştüğü iddia edildi.
ABD merkezli Axios haber platformunun konuya aşina 4 kaynağa dayandırdığı haberine göre, ABD, İran ve bölgesel arabulucular 45 günlük bir ateşkes sağlanmasına ilişkin girişimlerini sürdürüyor.
Kaynaklar, 48 saat içinde bir anlaşmaya varılma ihtimalinin düşük olduğunu ancak bu girişimin savaşın daha da tırmanmasını önlemek için son fırsat olarak görüldüğünü belirtti.
İKİ AŞAMALI ANLAŞMA PLAN
Arabulucuların taraflarla iki aşamalı bir anlaşmanın şartlarını görüştüğünü iddia eden kaynaklar, ilk aşamada 45 günlük bir ateşkes öngörüldüğünü ve bu süreçte kalıcı bir anlaşma için müzakerelerin yürütüleceğini aktardı.
Kaynaklar, söz konusu müzakerelerin Türkiye, Mısır ve Pakistanlı arabulucular üzerinden ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasındaki mesajlaşmalar aracılığıyla sürdüğünü ifade etti.
ABD ve İsrail’in, İran’ın enerji tesislerine yönelik kapsamlı bir bombardıman planının hazır olduğunu öne süren kaynaklar, Trump’ın Tahran yönetimine tanıdığı 48 saatlik süreyi 8 Nisan’a kadar uzatmasının anlaşma için son bir fırsat yaratmayı amaçladığı değerlendirmesinde bulundu.
Kaynaklar, ayrıca görüşmeler için daha fazla zamana ihtiyaç duyulması halinde ateşkesin uzatılabileceğini kaydetti.
Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılması ile İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumuna ilişkin çözümün ancak nihai anlaşmanın parçası olabileceğini vurgulayan kaynaklar, arabulucuların konuya ilişkin güven artırıcı önlemler üzerinde çalıştığını söyledi.
Kaynaklar, bu iki konunun İran’ın müzakerelerdeki en önemli pazarlık kozları olduğunu, bu nedenle Tahran’ın yalnızca 45 günlük bir ateşkes karşılığında bunlardan tamamen vazgeçmesinin beklenmediğini aktardı.
TRUMP’IN HÜRMÜZ TEHDİDİ
Daha önce Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran’ı tehdit eden Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Salı günü ABD Doğu Yakası saatiyle 20.00’de (Türkiye saatiyle 8 Nisan Çarşamba 03.00)” ifadesine yer vermişti.
İran’a yönelik paylaşımlarında tutumunu sertleştiren ABD Başkanı, Tahran yönetimine anlaşma yapmak için tanıdığı 48 saatlik süreyi 8 Nisan’a kadar uzattığını belirtmişti.
ABD basını Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın, savaşı durdurmak veya ateşkes sağlamak amacıyla İran’ı ABD ile müzakere masasında bir araya getirmek için çaba gösterdiğini bildirmişti.
Bakan Uraloğlu: “Ocean Thunder isimli Türk sahipli gemi dün gece Hürmüz Boğazı’nı geçti. Böylece savaşın başından bu yana Körfez’de bekleyen 3 gemi boğazdan güvenle ayrılmış oldu”
İran Devrim Muhafızları Ordusu İstihbarat Teşkilatı Komutanı Tümgeneral Mecid Hademi, ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybetti
ABD ve İran’ın, acil ateşkesi de içeren savaşı sona erdirme planladığı bildirildi.
İngiliz basınında yer alan haberde, planın Pakistan ordusu komutanının arabuluculuğuyla teklif edildiği belirtildi.
Habere göre, anlaşma onaylanırsa Hürmüz Boğazı açılacak.
Haberde ayrıca, Tahran’ın herhangi bir süre sınırını kabul etmeyeceği ve ateşkesin geçici olması halinde Hürmüz Boğazı’nın açılmasının söz konusu olmadığı yer aldı.
Savaş uçaklarının Tahran semalarında görülmesinin ardından, güney ve batı bölgelerinde patlamalar meydana geldi.
Hava savunma sisteminin aktif hale geldiği saldırıların meydana getirdiği hasara ilişkin açıklama yapılmadı.
Yaklaşık 2 saat önce Tahran’a düzenlenen saldırılarda Şerif Teknoloji Üniversitesinin hedef alındığı belirtilmişti.
ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetimine anlaşma yapmak için tanıdığı 48 saatlik süreyi 8 Nisan’a kadar uzattığını belirtti.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı son paylaşımda, İran’a Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilerin geçişine açması için tanıdığı süreyi yarından itibaren 8 Nisan’a kadar uzattığını duyurdu.
Daha önce Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran’ı tehdit eden Trump, paylaşımında “Salı günü ABD Doğu Yakası saatiyle 20.00’de (Türkiye saatiyle 8 Nisan Çarşamba 03.00)” ifadesine yer verdi.
İran’a yönelik paylaşımlarında ifadelerini sertleştiren ABD Başkanı, süre uzatımıyla ilgili açıklamayı, İran’da düşen ABD uçağından sağ kurtulan ikinci pilotun da güvenli bir şekilde kurtarılmasının ardından yaptı.
ABD Başkanı Trump, sabah erken saatlerde yaptığı sosyal medya paylaşımında, söz konusu askeri girişimi “ABD tarihindeki en cesur arama ve kurtarma operasyonlarından biri” olarak nitelendirerek, ikinci pilotun da kurtarıldığını duyurmuştu.