ABD ve İran arasında bir barış anlaşmasına varılması adına diplomatik çabalar devam ederken, Washington ve Tahran’dan gelen karmaşık mesajlar nedeniyle konuyla ilgili belirsizlik sürüyor.

ABD Başkanı Donald Trump konuyla ilgili olumlu mesajlarını sürdürürken, İran’dan gelen açıklamalar ise daha ihtiyatlı. Trump Tahran ile müzakerelerde son bir günde ilerleme kaydedildiğini ve potansiyel bir anlaşmaya daha da yaklaşıldığını söyledi. Konuşmasında Trump İran’ın diğer hususların yanı sıra nükleer silaha sahip olmamayı kabul ettiğini de iddia ederken, İran’la yapılacak bir anlaşma için herhangi bir son tarih olup olmadığı sorulduğunda ise, “Hiçbir zaman bir son tarih yok. Olacak, ama asla bir son tarih yok” ifadelerini kullandı. Trump, “Eğer kabul ederlerse, iş biter; eğer kabul etmezlerse, bombalarız” dedi. Trump, basına verdiği röportajda ise, “Askeri olarak yenilmiş durumdalar. Belki bunun farkında değiller ama bence farkındalar, çünkü bu konuyla uğraşıyorlar. İran’ın asla nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceğiz ve şu anda askeri olarak yenilmiş durumdalar” değerlendirmesini yaptı.

14 Mayıs öncesi

ABD ve İsrail kaynaklı iddialara göre, görüşmelerde somut bir ilerleme kaydedilememesi durumunda Trump’ın bu hafta içinde İran’a yönelik askeri seçenekleri yeniden masaya yatırabileceği belirtiliyor. Axios’un son haberinde, Beyaz Saray’ın, Trump’ın gelecek hafta Çin’e düzenleyeceği resmi ziyaretin tamamlanmasına kadar bu konuda “diplomatik bir atılım” beklediği; bu süre zarfında anlaşmaya varılmaması halinde Trump’ın İran’a karşı askeri saldırı emrini verebileceği ileri sürüldü. Trump, 14-15 Mayıs’ta Çin’e resmi ziyaret gerçekleştirmeyi planlıyor.

İran: Asılsız

İran’dan gelen mesajlar ise olumlu değil. İran Meclis Başkanı ve ABD ile görüşmelerde heyet başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, “Axios” platformundaki haberi alaycı bir dille reddetti. Sosyal medyada doğrulanmamış ve kaynaksız iddialarla alay etmek için kullanılan ve kabaca “Kaynak: Bana güven kardeşim” anlamına gelen “Source: Trust Me Bro” ifadesine gönderme yapan Kalibaf, Axios’un haberi için İngilizce “sahte”, “uydurma” anlamına gelen “faux” kelimesine atıfta bulundu, “Fauxios Operasyonu” değerlendirmesi yaptı. İran Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rezai de, Washington’un önerilerini “Amerika’nın dilek listesi” olarak tanımladı ve “İran’ın parmağı tetikte” diyerek ABD’nin ateşkesi ihlal etmesi durumunda “sert ve pişmanlık uyandıracak bir yanıt vereceklerini” kaydetti. 

İran: ABD ateşkesi ihlal etti! ABD, Bender Abbas ve Keşm Adası’nı vurdu 

İran’ın Basra Körfezi’nde Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası ile Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinde dün peş peşe patlamalar meydana geldi. İran basını, Keşm Adası’nda bulunan Behmen İskelesi ile Bender Abbas’ta bir limanın “düşman unsurlara” ait İHA’lar tarafından hedef alındığını bildirdi. Başkent Tahran’da da hava savunma sistemlerinin devreye girdiği aktarıldı. Saldırının BAE tarafından gerçekleştirildiği yönündeki haberler kısa sürede yalanlandı. Amerikan Fox News kanalı, üst düzey bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, İran’a yönelik hava saldırılarını Amerikan ordusunun düzenlediğini iddia etti.

Öte yandan Hürmüz Boğazı’nda da İran ile ABD arasında çatışmalar yaşandı. İran Silahlı Kuvvetleri Hatemül Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, Hürmüz’de ABD ordusunun ateşkesi ihlal ederek bir İran petrol tankeri ile başka bir gemiye saldırdığını belirtti. İran medyası da İran deniz kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı’nda 3 ABD savaş gemisine saldırı düzenlediğini öne sürdü. CENTCOM ise “ABD savaş gemilerinin Hürmüz’den Umman Körfezi’ne geçişi sırasında ABD güçleri, İran saldırılarını engelledi ve ‘kendini savunma saldırılarıyla’ karşılık verdi” açıklamasını yaptı. 

‘Suudi Arabistan yüzünden ertelendi’ 

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nı açmak amacıyla başlattığı, “Özgürlük Projesi” olarak adlandırdığı operasyonunu, Suudi Arabistan’ın ülkesine ait üs ve hava sahası kullanımını askıya almasının ardından durdurduğu öne sürüldü.

NBC News’ün isimlerini vermek istemeyen iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre, Trump’ın sosyal medya hesabından duyurduğu operasyon, Körfez ülkelerinde sürpriz etkisi yarattı. Yetkililer, Suudi Arabistan yönetiminin, ABD ordusunun Prens Sultan Hava Üssü’nden uçuş gerçekleştirmesine ve ülkenin hava sahasını kullanmasına izin vermeyeceğini Washington’a bildirdiğini öne sürdü.

Haber verilmedi

Trump ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman arasında yapılan görüşmeden de sonuç çıkmadığını ileri süren yetkililer, bunun üzerine Trump’ın operasyonu geçici askıya aldığını iddia etti.

Bir başka iddiaya göre, Suudi Arabistan’ın aldığı karara benzer bir adım Kuveyt’ten geldi. Kuveyt’in, ABD’nin üs kullanımına ve üstten uçuş haklarına erişimini kestiği öne sürüldü. NBC’nin haberinde, Katar ve Umman gibi diğer Körfez ülkelerinin de süreç hakkında sonradan bilgilendirildiği aktarıldı.

Hava sahası tekrar açıldı

Öte yandan Amerikan Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ABD’li ve Suudi yetkililere dayandırdığı haberinde, Suudi Arabistan ile Kuveyt’in, ABD ordusunun kendi üslerini ve hava sahalarını kullanmasına yönelik kısıtlamaları kaldırdığı iddia edildi. 

İsrail’de mutabakat zaptına eleştiri 

Yedioth Ahronot gazetesinin konuya ilişkin bilgi sahibi İsrailli yetkiliye dayandırdığı haberinde, İsrail yönetiminin ABD’nin İran’a önerdiği anlaşmadan endişe duyduğu belirtildi.

Söz konusu önerinin İran’ın balistik füze programını tamamen sonlandırmayacağı ve Tahran yönetimi üzerindeki ekonomik ambargoyu hafifleteceği öne sürüldü. ABD’nin önerdiği mutabakat zaptının “İsrail için felaket” olduğunu vurgulayan İsrailli yetkili, “Bu yalnızca Ayetullahların yönetimini kalıcı hale getiren kötü bir anlaşma. Her geçen gün çöküşe yaklaşan rejim için can simidi” ifadelerini kullandı. 

Pezeşkiyan Hamaney’le görüşmüş 

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD-İsrail’in saldırısında ağır yaralandığı ve tedavi gördüğü iddia edilen, ülke lideri Mücteba Hamaney ile bir görüşme gerçekleştirdiğini söyledi.

İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre, bir toplantıda konuşan Pezeşkiyan, görüşmenin tam olarak ne zaman gerçekleştiğini belirtmedi, sadece “Son zamanlarda Devrim Rehberi Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hameney ile görüştüm. Bu görüşme samimi bir ortamda gerçekleşti ve konuşma yaklaşık 2,5 saat sürdü” demekle yetindi.