ABD’de hazırlanan ve son aylarda Washington’un İran politikalarını değerlendiren kapsamlı rapor, ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gerilim sürecinin açıklanan stratejik hedeflere ulaşmadığını ortaya koyuyor. New York Times’ta yer verilen raporda, özellikle 2026 yılı boyunca yoğunlaşan diplomatik temaslar, ekonomik baskı politikaları ve bölgesel güvenlik krizlerinin, ABD’nin öngördüğü sonuçları üretmekte yetersiz kaldığı ifade ediliyor. Analiz, İran’ın bu süreçte hem müzakere masasında varlığını koruduğunu hem de uygulanan baskı mekanizmalarına karşı uyum sağlayarak hareket alanını tamamen kaybetmediğini vurguluyor.
İRAN SINIRLANDI MI?
Raporda dikkat çekilen temel unsurlardan biri, ABD’nin İran’a yönelik politikalarının aynı anda hem baskı hem de müzakere kanallarını içeren karma bir yapı üzerinden yürütülmesi oldu. Washington’ın hedefinin İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlamak, bölgesel etkisini azaltmak ve enerji piyasaları üzerindeki etkisini kontrol altına almak olduğu belirtilirken, bu hedeflerin sahadaki gelişmelerle tam olarak örtüşmediği kaydedildi. Özellikle yaptırım politikalarının İran ekonomisi üzerinde belirli etkiler yaratmasına rağmen, Tahran’ın enerji ihracatı ve dış ticaret kanallarını alternatif yollarla sürdürebildiği aktarılıyor.
TEK TARAFLI BASKI
Raporun öne çıkan bölümlerinde, İran’ın petrol ihracatı konusunda tamamen izole edilemediği, çeşitli aracı mekanizmalar ve bölgesel ticaret ağları üzerinden ihracatını kısmen devam ettirdiği ifade ediliyor. Bu durumun, ABD’nin enerji piyasaları üzerindeki baskı hedefini sınırladığı değerlendirmesi yapılıyor. Aynı zamanda İran’ın dondurulmuş varlıklar ve finansal kısıtlamalar konusunda yürütülen müzakerelerde belirli tavizler elde ettiği, bunun da diplomatik sürecin tek taraflı bir baskı mekanizması olmaktan çıktığını gösterdiği belirtiliyor.
KIRILGAN BİR ZEMİN
Bölgesel güvenlik başlığı altında ise Orta Doğu’da devam eden gerilimlerin müzakere sürecine doğrudan etki ettiği vurgulanıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan dönemsel krizler, enerji taşımacılığına yönelik riskler ve İsrail ile İran arasındaki dolaylı gerilimler, ABD-İran hattındaki diplomatik süreci sürekli kırılgan bir zeminde tutuyor. Yazıda, bu kırılgan yapının taraflar arasında güven inşasını zorlaştırdığı ve kalıcı bir anlaşma ihtimalini geciktirdiği ifade ediliyor.
İÇ POLİTİKA ETKİLENİR
Analiz ayrıca, ABD’nin uyguladığı ekonomik ve diplomatik baskının İran’ın iç siyasi yapısı ve dış politika refleksleri üzerinde beklenen ölçüde dönüştürücü bir etki yaratmadığını da ortaya koyuyor. İran’ın hem bölgesel aktörlerle ilişkilerini sürdürdüğü hem de müzakere masasında tamamen geri çekilmediği bir denge politikası izlediği değerlendiriliyor. Bu durumun, ABD’nin stratejisinin İran’ı tamamen köşeye sıkıştırma hedefini zorlaştırdığı yorumuna yer veriliyor.
KALICI OLACAK MI?
Raporda yer alan değerlendirmelere göre, ABD ile İran arasındaki temaslar zaman zaman ilerleme sinyalleri üretse de bu ilerlemelerin kalıcı bir çerçeveye dönüşmediği görülüyor. Görüşmelerin çoğunlukla kriz yönetimi ve geçici anlaşmalar üzerinden ilerlediği, tarafların temel stratejik farklılıklarını koruduğu belirtiliyor. Bu nedenle diplomatik sürecin sürekli yeniden başlatılan ancak tam olarak sonuçlanamayan bir yapıda ilerlediği aktarılıyor.
ENERJİYE NASIL YANSIR?
Yazıya göre enerji piyasaları açısından bakıldığında ise, İran’ın küresel petrol arzındaki etkisini tamamen kaybetmediği, aksine belirli dönemlerde pazarlık gücünü artırabildiği ifade ediliyor. ABD’nin ise küresel enerji dengeleri, müttefik ülkelerin pozisyonları ve bölgesel istikrar kaygıları nedeniyle daha esnek bir politika izlemek zorunda kaldığı değerlendirmesi yapılıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel