Gebelik, cilt bakım alışkanlıklarının en çok sorgulandığı dönemlerden biri. Hormonal değişimlerle birlikte akne, lekelenme ya da ani hassasiyet artışı yaşayan pek çok kadın, daha önce rutininde yer alan ürünleri kullanmaya devam edip edemeyeceğini merak ediyor. Bu soruların başında ise retinol geliyor.

Cilt üzerinde yenileyici ve düzenleyici etkileriyle bilinen retinol, gebelikte yalnızca kozmetik bir içerik olarak ele alınmıyor. Çünkü bu madde, fetüsün gelişimini etkileyebilecek biyolojik süreçlerle doğrudan ilişkili A vitamini türevleri grubunda yer alıyor. Bu nedenle gebelikte retinol kullanımı, kişisel bakım tercihlerinden çok, tıbbi güvenlik çerçevesinde değerlendiriliyor.

RETİNOL VE BENZERİ İÇERİKLER NE ANLAMA GELİYOR

Retinol, A vitamininden türetilmiş bir maddedir ve “retinoid” adı verilen bir içerik grubunun parçasıdır. Bu grup, cilt bakım ürünlerinde yer alan daha hafif içeriklerden, dermatologların tedavi amaçlı kullandığı güçlü ilaçlara kadar uzanır.

Bazı retinoidler ciltte yavaş yavaş aktif hale gelirken, bazıları doğrudan güçlü etki gösterir. Etki güçleri farklı olsa da bu maddelerin tamamı benzer bir sistem üzerinden çalışır. Gebelikte temkinli davranılmasının nedeni de, bu ortak etkinin bebeğin gelişimiyle ilişkili olabilecek süreçleri etkileyebilme ihtimalidir.

AĞIZDAN KULLANILAN RETİNOİDLER İÇİN SINIR

Gebelikte en açık risk grubu, ağızdan kullanılan retinoidlerdir. Özellikle akne tedavisinde kullanılan isotretinoin gibi ilaçların, doğumsal anomalilerle güçlü biçimde ilişkili olduğu uzun süredir bilinmektedir.

Bu nedenle oral retinoidler gebelikte kesin olarak kullanılmaz. Pek çok ülkede bu ilaçlar, gebelik önleme programları ve sıkı takip protokolleri olmadan reçete edilmez; düşük doz ya da kısa süre gibi esneklikler söz konusu değildir.

CİLDE SÜRÜLEN RETİNOL ÜRÜNLERİNDE TEMKİNLİ YAKLAŞIM

Retinolün cilde sürülen formları, ağızdan alınan ilaçlara göre vücuda çok daha az karışır. Bu nedenle tek başına her kullanımın mutlaka zarar vereceği söylenemez. Ancak gebelikte esas olan, kesin bir gereklilik yoksa riski en baştan ortadan kaldırmaktır.

Bu yüzden sağlık otoriteleri, cilde sürülen retinol ürünlerinin de gebelikte tercih edilmemesini ve cilt bakımının daha güvenli içeriklerle sürdürülmesini önerir. Buradaki yaklaşım, kanıtlanmış bir tehlikeden çok, anne ve bebeği korumayı merkeze alan temkinli bir duruştur.

RETİNOL KULLANIMININ SONRADAN FARK EDİLMESİ

Hamile olduğunu öğrendikten sonra daha önce retinol içeren bir ürün kullandığını hatırlamak birçok kişide endişe yaratır. Bu durum tek başına olumsuz bir sonuca işaret etmez.

Değerlendirme yapılırken birkaç temel noktaya bakılır: Ürünün ağızdan alınan bir ilaç mı yoksa cilde sürülen bir ürün mü olduğu, ne kadar süreyle kullanıldığı ve gebeliğin hangi döneminde maruziyet yaşandığı.

Yalnızca cilde sürülen ürünlerle sınırlı ve kısa süreli kullanım, ağızdan kullanılan retinoidlerle aynı şekilde ele alınmaz. Bu durumda yapılması gereken, ürünü bırakmak ve kullanılan ürünle ilgili bilgileri doktora açıkça paylaşmaktır. Takip süreci, kişisel duruma göre planlanır.

GEBELİKTE CİLT BAKIMINDA TEMEL NOKTALAR 

Gebelikte retinoid içeren bir ürünü fark etmeden kullanmak mümkündür. Bu nedenle ürün etiketlerini kontrol etmek önemlidir. İçerik listelerinde aşağıdaki ifadeler yer alıyorsa temkinli olunmalıdır:

Retinol, retinal veya retinaldehyde; tretinoin ya da retinoic acid; adapalene ve tazarotene; retinyl palmitate ve retinyl acetate gibi A vitamini türevleri. Bu içerikler çoğunlukla akne karşıtı, leke açıcı ya da yenileyici ürünlerde bulunur.

Öte yandan retinolün bırakılması, cilt bakımının tamamen kesilmesi anlamına gelmez. Gebelikte dermatologların daha güvenli kabul ettiği bazı içerikler, cilt dengesini korumaya yardımcı olabilir. Azelaik asit, niacinamide, hyaluronik asit, seramid ve panthenol içeren bariyer destekleri ile mineral filtreli güneş koruyucular bu grupta yer alır.

Gebelikte cilt bakımında asıl mesele, en etkili ürünü aramak değil; hem anne hem bebek için gereksiz risk almadan dengeyi koruyabilmektir.